Je ziet ze weer overal verschijnen: collega's met een halfgroeide snor, een sponsorlink in de groepsapp, misschien een feestje aan het eind van de maand. Movember loopt dit jaar van zondag 1 tot en met maandag 30 november, en de snor is intussen het bekendste onderdeel van de actie. Elk jaar weer zie je mensen erom lachen op kantoor, en elk jaar weer vergeten de meesten waarom de actie ooit begon. Het cijfer waar de campagne om draait, is namelijk een stuk minder leuk dan een rare snor op een feestje.
Prostaatkanker haalt borstkanker bijna in
Volgens cijfers van kankerregistratie-organisatie IKNL kregen in 2024 ruim 15.000 mannen in Nederland de diagnose prostaatkanker. Dat is bijna net zo vaak als borstkanker bij vrouwen wordt vastgesteld, meldde NOS op basis van die cijfers. Nog opvallender: in 2023 overleed voor het eerst een hoger aantal mannen aan prostaatkanker dan vrouwen aan borstkanker.
Uroloog Harm van Melick van het St. Antonius Ziekenhuis zei daarover tegen NOS: "Dit laat zien dat er nog veel te winnen valt in vroege opsporing en toegankelijke zorg." Hij wijst erop dat er wereldwijd geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker bestaat, al is de discussie daarover in Europa inmiddels begonnen.
Waarom de aantallen blijven stijgen
De stijging komt niet uit het niets. Otto Visser, hoofd registratie bij IKNL, zei tegen NOS dat het aantal diagnoses "flink stijgt", vooral door de vergrijzing en door vaker gebruik van de PSA-test, een bloedtest die een eiwit meet dat bij prostaatproblemen kan oplopen. Meer testen betekent ook meer ontdekkingen, maar dat is niet het hele verhaal.
Het grotere probleem is dat prostaatkanker vaak laat ontdekt wordt. In tegenstelling tot borstkanker bestaat er in Nederland geen landelijk vroegopsporingsprogramma. KWF heeft onderzoek naar eerdere opsporing gefinancierd, maar de Gezondheidsraad moet dat onderzoek nog beoordelen voordat er eventueel een screeningsprogramma komt. Tot die tijd ben jij zelf verantwoordelijk voor het moment waarop je naar de huisarts stapt, en dat is precies waar het vaak misgaat. Veel mannen wachten tot klachten hinderlijk worden voordat ze een afspraak maken, terwijl vroege signalen vaak subtiel zijn en makkelijk worden weggewuifd als "vast niks". Dat patroon, zelf iets uitzoeken in plaats van naar de dokter gaan, is precies wat blijkt uit waarom mannen de huisarts mijden maar wel zelf een test doen.
De snor is maar de helft van het verhaal
Movember gaat niet alleen over prostaatkanker. De actie, die in 2003 in Melbourne begon toen twee vrienden dertig mannen overhaalden om een maand lang hun snor te laten groeien, besteedt net zoveel aandacht aan teelbalkanker en mentale gezondheid, inclusief zelfmoordpreventie bij mannen. De Movember Foundation noemt dat laatste expliciet een onderwerp dat grotendeels te voorkomen is, maar waar mannen nog te weinig over praten.
Teelbalkanker krijgt binnen Movember relatief weinig aandacht vergeleken met de snor, maar treft wereldwijd vooral jonge mannen, aldus de Movember Foundation. Een zelfcheck kost letterlijk een minuut onder de douche: voel of er iets veranderd is aan vorm, grootte of gewicht, en wacht niet af als iets anders aanvoelt dan de maand ervoor. Bij prostaatkanker ligt de leeftijd meestal hoger, maar het patroon is hetzelfde: hoe eerder iets opvalt, hoe meer er met minder ingrijpende behandeling te doen is.
Dat sluit aan bij een patroon dat je op deze site al vaker terugleest: mannen negeren signalen langer dan nodig, of het nu om een vreemd plekje op de huid gaat of om een gevoel dat al weken niet overgaat. De signalen van een burn-out die mannen te vaak negeren laten precies dezelfde vertraging zien, maar dan bij stress in plaats van bij een lichamelijke klacht.
Wat je deze maand concreet kan doen
Je hoeft geen snor te laten groeien om mee te doen. Een paar dingen die wel iets opleveren:
- Maak een afspraak voor de dingen die je al maanden uitstelt, van een mol die van vorm veranderde tot een huisartsbezoek dat je telkens verplaatst.
- Vraag een keer concreet aan een vriend hoe het echt met hem gaat, en laat het antwoord niet bij "goed" blijven staan.
- Steun een deelnemer financieel als je zelf geen zin hebt in een snor. Het geld gaat naar onderzoek en ondersteuning, niet naar de sponsoractie zelf.
- Check je eigen gewoontes rond slaap en herstel. Wie structureel te weinig slaapt, merkt lichamelijke klachten vaak pas later op. HRV, het cijfer op je smartwatch dat er echt toe doet, geeft daar een praktische ingang voor.
De snor is leuk voor op de foto. Maar de reden dat Movember elk jaar terugkomt, is dat de cijfers nog niet de goede kant op bewegen. Dat verandert niet door een maand lang haargroei, maar wel door de stap die je daarna zet: een afspraak maken, een gesprek voeren, of gewoon een keer vragen hoe het echt gaat.