Lang gold relatietherapie als iets voor stellen die al bijna uit elkaar waren. Een laatste poging voordat de scheiding werd ingezet. Dat beeld klopt niet meer. Relatietherapeut Joey Steur ziet de afgelopen jaren een duidelijke verschuiving: steeds meer koppels van eind twintig of begin dertig stappen de praktijk binnen terwijl er helemaal geen crisis is. Ze willen gewoon, zoals Steur het omschrijft, "leren hoe we dit samen goed doen".
Voor veel mannen voelt dat nog ongemakkelijk. Therapie wordt al snel gezien als toegeven dat er iets kapot is. Maar de cijfers en verhalen achter deze trend laten iets anders zien: hulp zoeken voordat het misgaat is precies het tegenovergestelde van falen.
Waarom koppels nu veel eerder hulp zoeken
Het aantal relatie- en gezinstherapeuten in Nederland is in tien jaar meer dan verdubbeld. Steur merkt dat vooral jongvolwassenen een opvallend groot deel van de nieuwe aanmeldingen vormen, met name in de grote steden. Hij wijst twee oorzaken aan: de overvloed aan datingapps, waardoor mensen sneller wisselen van partner zonder ooit te leren hoe je door een moeilijke periode heen komt, en de coronaperiode, waarin stellen plotseling de klok rond samen waren en precies zagen waar de wrijving zat.
Dat sluit aan bij wat we eerder schreven over duidelijkheid als dé dating-trend van dit jaar. Mensen hebben er genoeg van om te gokken waar ze aan toe zijn, ook binnen een bestaande relatie. Steur noemt verder een vaste fase in elke relatie: de eerste fase duurt meestal tussen de 9 en 18 maanden, en daarna verandert een relatie onvermijdelijk. Veel koppels verwarren die verandering met het einde van de verliefdheid, terwijl het gewoon een andere fase is waar je samen doorheen moet.
Wat therapie in de praktijk oplevert
Feikje en Rik uit Voorthuizen zijn elf jaar getrouwd en zochten zes jaar geleden voor het eerst hulp, niet omdat het misging, maar omdat ze merkten dat ze langs elkaar heen praatten. Ze begonnen bij een coach en werkten daarna met een ervaren relatietherapeut. Na twee jaar therapie voelen ze zich veiliger bij elkaar dan ooit.
Dat woord, veiligheid, komt in bijna elk gesprek over relatietherapie terug. Niet in de zin van financiële zekerheid, maar het gevoel dat je kunt zeggen wat je dwarszit zonder dat het meteen een ruzie wordt. Dat is precies waar beter luisteren naar je partner om draait: niet wachten tot je zelf aan het woord mag, maar echt proberen te snappen wat de ander bedoelt. Een therapeut geeft je daarbij structuur, zodat een gesprek niet ontspoort zodra het ongemakkelijk wordt.
Het taboe verdwijnt, maar er is een nieuw probleem
Liefdesexpert Marie-José ziet dat jongere generaties minder schaamte voelen om hulp te zoeken dan hun ouders. Tegelijk signaleert ze een nieuw probleem: doordat mensen zijn opgegroeid met schermen, hebben ze minder geoefend in echt contact. Een appje sturen is makkelijk. Een gesprek voeren waarin je het oneens bent en toch in verbinding blijft, is een vaardigheid die je moet trainen.
Dat verklaart ook waarom aannames over exclusiviteit zo vaak misgaan: mensen gaan ervan uit dat de ander hetzelfde denkt, zonder het ooit hardop te checken. In een bestaande relatie speelt dat net zo goed. Je neemt aan dat je partner weet hoe je je voelt, terwijl je het nooit echt hebt uitgesproken.
Hoe je begint als je dit zelf wilt proberen
Je hoeft niet te wachten op een crisis om hier iets mee te doen. Een paar manieren om te starten:
- Begin met één concreet onderwerp. Niet "we moeten praten", maar iets specifieks: hoe jullie geld verdelen, hoe jullie vrije tijd invullen, of hoe vaak je allebei behoefte hebt aan alleen zijn.
- Zoek een therapeut die bij jullie past. Net als bij een personal trainer werkt de ene stijl beter voor jou dan de andere. Veel praktijken bieden een kort intakegesprek aan voordat je je vastlegt.
- Zie het niet als eenmalige reparatie. Feikje en Rik deden er twee jaar over. Dat is geen falen, dat is gewoon hoe het werkt als je iets structureel wilt veranderen.
- Oefen ook buiten de sessies. Een therapeut geeft je gereedschap, maar jullie moeten het thuis gebruiken. Plan vaste momenten om bij te praten, ook als er niets mis is.
Wat dit betekent voor hoe jij naar je relatie kijkt
De verschuiving die Steur beschrijft, zegt iets groters dan alleen een trend bij therapeuten. Een relatie onderhouden is een vaardigheid, net als netwerken of koken, en vaardigheden train je voordat het misgaat, niet pas erna. Wachten tot er een probleem is voordat je er iets aan doet, is bij je gezondheid al achterhaald en bij je relatie niet anders.
Je hoeft er niet meteen een therapeut bij te halen. Maar de volgende keer dat je partner iets aankaart dat je liever wegwuift, is dat misschien het moment om juist door te vragen. Niet omdat er iets kapot is, maar omdat je wilt dat het goed blijft.